Word nu vriend van het CBG! >>
gen.magazine 04-2016 Het interieur als decor van het huiselijk leven Werelden vol verhalen
Familieverhalen op de kaart
Leven onder de maat
Smerige stegen, gevallen vrouwen
Anne von Daehne
Penseelprinses tussen militairen
Views
2 months ago

gen.magazine 04-2016

  • Text
  • Huis
  • Jaar
  • Eeuw
  • Waar
  • Familie
  • Dossier
  • Onderzoek
  • Haard
  • Zoals
  • Leven
  • Www.fizz.nl
Magazine voor familiegeschiedenis

Het vakantiehuis

Het vakantiehuis Jungbrunnen aan de Beierse Tegernsee, nabij het kuurbad. De Ping Pong Piek verwijst naar de talloze wedstrijden die in de kelder werden gespeeld. Een van de bronnen van het kuurbad was vernoemd naar de toenmalige Nederlandse koningin Wilhelmina. Het Jod- und Schwefelbad Bad Wiessee, het door Ariaan Stoop aangelegde kuuroord in Beieren. Part. coll. Symboliek Veel namen op de kaarten hebben een symbolische betekenis. Martijn Kessler: ‘Onze taal zit vol geografische metaforen. Door topografische symbolen en teksten te combineren kun je allerlei processen en verhalen compact en inspirerend verbeelden.’ De kaart van de familie Stoop toont verschillende gebeurtenissen uit het leven van Adriaan en zijn nazaten. Zo waren Adriaans investeringen niet allemaal even succesvol. Op de kaart worden deze mislukkingen verbeeld als moerassen en draaikolken. Martijn Kessler legt een drietal kaarten voor me op tafel. ‘Vaak stroomt een brede rivier als een rode draad door het landschap. Die rivier staat voor de levensloop of de tak van de familie die centraal staat’, verduidelijkt hij. ‘Linksboven begint de rivier. Daar teken ik de voorouders. Van daaruit meandert de rivier naar de tegenovergestelde hoek. Ik kies er bewust voor om die rivier via kronkelende bochten te laten stromen. Dat heeft in de eerste plaats een praktische reden, want op die manier kan ik gebruikmaken van het hele doek. Maar tegelijkertijd staan die kronkels ook voor de levens zelf. Levens zijn nu eenmaal geen rechte lijnen. Iedereen komt wel eens wat tegen op zijn pad.’ Personen en gebeurtenissen hebben allemaal hun eigen symbool, bijvoorbeeld een stad, dorp, veldslag, fabriek of ruïne. ‘Kijk eens goed naar deze twee plaatsen’, vervolgt hij, wijzend op een andere kaart. 'De belangrijkste functies van een kaart zijn herkenning en ontdekking’ ‘Vrouwen hebben altijd een tempel in hun stad, maar mannen nooit. En kijk eens naar deze kaart. De opdrachtgever is een chirurg die gespecialiseerd is in niertransplantaties, dus heb ik een groot eiland getekend in de vorm van een nier. Voor zeilers maak ik vaak zeekaarten. Die kennen zij natuurlijk goed. Bovendien kan ik er veel jaartallen op kwijt die een belangrijke rol hebben gespeeld in hun leven, want op zeekaarten staan altijd veel dieptematen.’ Herkenning en ontdekking Het valt me op dat veel kaarten de geschiedenis van gegoede families verbeelden. ‘Dat is geen criterium’, zegt Daan de Clercq. ‘We zouden ook een kaart kunnen maken van een schoenmaker. Zo’n ambacht kun je goed in kaart brengen. Bovendien is er ook ruimte op een kaart voor bijvoorbeeld een favoriete vakantiebestemming. De belangrijkste functies van een kaart zijn herkenning en ontdekking.’ ‘Je kunt bij wijze van spreken een wandeling maken langs allerlei herkenningspunten’, vult zijn achterneef aan. ‘In dat opzicht zijn onze kaarten meer dan een gewone stamboom. Je kunt de kaarten zien als spiegels van de opdrachtgever en zijn familiegeschiedenis.’ We keren nog een keer terug bij de kaart van de familie Stoop. Als afsluiter vraag ik naar een historische plek op de kaart die zij graag eens in het echt zouden willen bezoeken. ‘Dordrecht’, antwoordt Martijn Kessler direct. ‘Adriaan Stoop stamde uit een Dordts regentengeslacht en ik zou graag eens zien hoe die stad eruitzag in de zeventiende eeuw.’ ‘Het kan niet, maar ik zou nog een keer met mijn gezin naar huis Jungbrunnen aan de Tegernsee gaan, vlakbij de bronnen die Adriaan ontdekte’, zegt Daan de Clercq. ‘Dat was sinds 1928 het geliefde vakantiehuis van de familie, tot het in 1997 werd verkocht en afgebroken. Mijn vader was in de jaren vijftig directeur van het bad en hij nodigde zichzelf wel eens uit bij de lokale artsen die daar vanwege het kuuroord veel woonden. Zo ontmoette hij daar ook de dochter van een van die artsen. Zij werd later mijn moeder.’ • Leon Wessels is historicus en werkt als officemedewerker voor CLARIN ERIC aan de Universiteit Utrecht. 12 gen.

LETTERIE Een cadeautje 'Mijn oma vertelde de Duitsers dat de schoenmaker dwars door haar huis gevlucht was' Schrijven over je eigen familiegeschiedenis heeft nadelen. 'Als je weggaat, zal ik het zilver nog maar eens natellen', is een grap die ik veel op feesten en partijen hoor. De grappenmakers hebben in dat geval gelezen dat ik twee leiders van een Haagse inbrekersbende tot mijn voorouders mag rekenen. Maar gelukkig heeft het publiceren over familieonderzoek voornamelijk voordelen. Eén daarvan is dat ik af en toe nieuwe verhalen te horen krijg. Het meest ontroerende ontving ik van een verse Facebookvriendin, die mijn boeken bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork had zien liggen. 'Is Sjoerdje Letterie uw moeder?', vroeg ze me. Toen ik haar antwoordde dat ze mijn grootmoeder was, vertelde ze me over haar schoonvader. Hij heette Pel van zijn achternaam en was in 1944 schoenmaker in Hilversum. Destijds woonde ook mijn grootmoeder daar met haar drie kinderen. Haar man, mijn grootvader Martinus, was in 1941 weggevoerd en eind januari 1942 had ze te horen gekregen dat hij in het concentratiekamp Neuengamme was 'gestorven'. Op maandagmorgen 23 oktober 1944 werd Hilversum hermetisch afgesloten en zwaarbewapende Duitsers haalden straat na straat mannen op in de leeftijd van zestien tot vijftig jaar, die dwangarbeid zouden moeten verrichten. Schoenmaker Pel viel ook in handen van de soldaten. Hij hoorde tot de paar honderd man die tijdelijk bijeengedreven werden op het terrein van de Nederlandse Seintoestellen Fabriek, dat aan de achtertuin van mijn grootouders grensde. Vanaf het Sportpark, het uiteindelijke verzamelpunt, zouden bijna vierduizend Hilversummers naar kamp Amersfoort worden gevoerd. Schoenmaker Pel wist voor die tijd aan de aandacht van de bewakers te ontsnappen. Hij sprong over de omheining van het fabrieksterrein en kwam in de achtertuin van mijn grootmoeder terecht, die daar aan de wastobbe stond. Ze duwde hem meteen haar huis in en deed de schuif deuren en de gordijnen van de achterkamer dicht. Volgens het verhaal dat in de familie Pel rondgaat, verstopte Sjoerdje hun (schoon)vader in de kelder, maar die was in dat huis niet aanwezig. De schoenmaker zat gewoon in de achterkamer. Ondertussen kwamen de Duitsers huis aan huis naar de ontsnapte man zoeken. Mijn oma vertelde hen dat hij dwars door haar huis gevlucht was en wees hen aan in welke richting hij verdwenen was. Sjoerdje stuurde haar oudste zoon en mijn vader Frank met een briefje naar de familie Pel, om hen te laten weten dat hun man en vader ontsnapt was. Die avond, toen de kust veilig was, vertrok schoenmaker Pel naar zijn eigen gezin. Toen hij niet lang daarna een zoon kreeg, noemde hij die Sjoerd, naar de vrouw die hem gered had. De vrouw die mij dit via Facebook vertelde, was de echtgenote van Sjoerd. Het verhaal over mijn dappere grootmoeder ging daar nog altijd door de familie. Dankzij het feit dat ik schrijf, kwam het bij mij terecht en dat ervaar ik als een cadeautje. Het verhaal raakt me niet alleen omdat ik veel hield van mijn oma, die zich vaak stoerder voordeed dan ze eigenlijk was. Het raakt me ook omdat het verlies van haar man zijn sporen bij haar had nagelaten. Mijn vader zegt weleens dat ze eigenlijk van verdriet gestorven is. Ik ben ervan onder de indruk dat zij zo zonder aarzelen handelend optrad en meteen deed wat ze moest doen, terwijl ze wist welk risico ze liep. Ze is daarin een voorbeeld voor mij en daarom ben ik blij dat we onze oudste dochter ook naar haar genoemd hebben. Martine Letterie Schrijfster gen. 13

Login met uw persoonlijke gebruikersnaam om volledig toegang te krijgen tot de magazines.
Gebruikersnaam: eerste 3 letters achternaam (zonder tussenvoegsel) + vriendnummer
Jan de Boer met Vriendnr. 1234 wordt 'Boe1234'. (Vriendnummer staat op adressticker gen. boven uw naam)
Wachtwoord: uw postcode (voorbeeld: 1111AB)

MAGAZINES WEB

gen.magazine 04-2016
genealogie
gen.magazine 03-2016
genealogie
gen.magazine 02-2016
genealogie
gen.magazine 01-2016
genealogie
gen.magazine 04-2015
genealogie
gen.magazine 03-2015
genealogie
gen.magazine 02-2015
genealogie
gen.magazine 01-2015
genealogie

gen. magazine is een uitgave van Centraal Bureau voor Genealogie.